I
จากปิออทร์ อีวานิช ถึง อีวาน ปิออทโรวิช
«От Петра Иваныча к Ивану Петровичу»
ผู้ทรงเกียรติและมิตรผู้ล้ำค่าที่สุด,
อีวาน ปิออทโรวิช!
นี่ก็เป็นวันที่สามแล้วที่เรียกได้ว่าฉันตามหานาย, มิตรผู้ล้ำค่าของฉัน, เพราะมีธุระสำคัญที่สุดจะพูดคุยด้วย. แต่ก็ไม่พบนายที่ไหนเลยเนี่ยสิ. เมื่อวานภรรยาของฉัน, ระหว่างที่เราอยู่บ้านเซมยอน อาเล็กเซเยวิช(Семён Алексеевич), เขาพูดหยอกนายได้เหมาะเจาะทีเดียว โดยบอกว่านายกับตัตยานา ปิออทรอฟนา(Татьяна Петровна)เป็นคู่สามีภรรยาที่อยู่ไม่ติดบ้าน. แต่งงานกันยังไม่ถึงสามเดือนเลย, แต่นายก็ละเลยเรือนตัวเองเสียแล้ว. พวกเราทุกคนหัวเราะกันหนักมาก, — แน่นอนว่าก็เป็นเพราะความจริงใจที่เรามีต่อนายอย่างเต็มเปี่ยม, — แต่เอาเถอะ, มิตรผู้ประเสริฐของฉัน, นายทำให้ฉันต้องลำบากไม่น้อยเลยล่ะ. เซมยอน อาเล็กเซเยวิชบอกฉันว่า บางทีนายอาจจะอยู่ที่งานเต้นรำของสมาคมโซเยดีนโนเยก็ได้? ฉันทิ้งภรรยาไว้กับภรรยาของเซมยอน อาเล็กเซเยวิช ส่วนตัวเองก็ต้องรีบไปยังสมาคมโซเยดีนโนเย. ทั้งน่าขันทั้งน่าเศร้า! ลองนึกสภาพของฉันดูเถอะ: ฉันไปงานเต้นรำ — และไปคนเดียว, ไม่มีภรรยา! อีวาน อันเดรเยวิช(Андреевич) ได้พบฉันที่ห้องรับฝากเสื้อคลุม, พอเห็นว่าฉันมาคนเดียว ก็สรุปได้ทันทีเลย (เจ้าตัวร้าย!) ว่าฉันคงหลงใหลงานเต้นรำอย่างผิดปกติ และคว้าแขนฉันไว้, ตั้งใจจะลากฉันเข้าไปในห้องเต้นรำเสียเดี๋ยวนั้น, พลางพูดว่าสมาคมโซเยดีนโนเยคับแคบเกินไปสำหรับเขา, วิญญาณหนุ่มห้าวของเขาไม่มีที่ให้กางปีก, และกลิ่นแพตชูลีกับมิญโญเนตทำให้เขาปวดศีรษะ. ฉันหานายก็ไม่พบ, หาตัตยานา ปิออทรอฟนาก็ไม่พบ. อีวาน อันเดรเยวิชยืนยันและสาบานหนักแน่นว่านายต้องอยู่ที่ «วิบัติจากปัญญา» ในโรงละครอาเล็กซันดรินสกีอย่างแน่นอน
ฉันเลยรีบไปยังโรงละครอาเล็กซันดรินสกีทันที: แต่ที่นั่นก็ไม่มีเหมือนกัน. เช้าวันนี้ฉันคิดว่าจะพบนายที่บ้านของชิสโตกานอฟ(Чистоганов) — แต่ก็ไม่เป็นอย่างที่คิด. ชิสโตกานอฟส่งฉันไปหาพวกเปเรปัลกิน(Перепалкин) — ก็เหมือนเดิม. ถ้าให้พูดโดยสรุปก็คือ, ฉันเหนื่อยเสียจนหมดแรง; ลองตัดสินดูสิว่าฉันต้องวุ่นวายขนาดไหน! ตอนนี้ก็เลยเขียนมาหานาย (ไม่มีทางอื่นแล้ว!). แต่ธุระของฉันนี้ไม่ใช่เรื่องวรรณกรรมอะไรหรอก (นายเข้าใจฉันนะ); ถ้าได้พูดกันต่อหน้าคงจะดีกว่า, จำเป็นมากที่จะต้องอธิบายกับนาย, และให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้, เพราะฉะนั้นก็เลยอยากจะชวนนายมาดื่มชาที่บ้านฉันวันนี้ แล้วสนทนายามเย็นพร้อมกับตัตยานา ปิออทรอฟนาด้วย. อันนา มีไฮลอฟนา(Анна Михайловна)ของฉันจะยินดีมาถ้านายมาเยี่ยม. จริงดังคำกล่าวที่ว่า, นายจะเป็นผู้มีพระคุณของฉันไปจนวันตาย
อนึ่ง, มิตรผู้ล้ำค่าของฉัน, — ในเมื่อเรื่องมาถึงปลายปากกาแล้ว ก็ขอเขียนเสียให้หมด, — เวลานี้ฉันจำต้องขอตำหนินายอยู่บ้าง และถึงกับขอต่อว่านาย, มิตรผู้ทรงเกียรติของฉัน, ในเรื่องหยอกล้อเรื่องหนึ่งซึ่งดูเผินๆแล้วช่างไร้พิษภัย, แต่นายเล่นตลกกับฉันเสียเจ็บแสบ... นายนี่มันตัวร้าย, คนไร้ยางอาย! ราวกลางเดือนที่แล้วนายพาคนรู้จักของคุณคนหนึ่งเข้ามาในบ้านนาย, คือเยฟเกนนี นีโคลาเยวิช(Евгений Николаевич), รับรองเขาด้วยคำแนะนำอันเป็นมิตรของนาย ซึ่งสำหรับฉันแล้วแน่นอนว่าย่อมศักดิ์สิทธิ์ที่สุด; ฉันยินดีในโอกาสนั้น, ต้อนรับชายหนุ่มด้วยอ้อมแขนอันเปิดกว้าง และในขณะเดียวกันก็เอาศีรษะตัวเองสอดเข้าไปในบ่วง. จะว่าเป็นบ่วงก็ไม่เชิง, แต่กลับกลายเป็นเรื่องที่เรียกได้ว่าไม่ใช่เล่น. ตอนนี้ไม่มีเวลาอธิบาย, อีกทั้งจะเขียนลงกระดาษก็ดูไม่เหมาะ, มีเพียงคำขอร้องอย่างยิ่งต่อนายก็เท่านั้น, มิตรและสหายผู้ชอบซ้ำเติม, ว่าจะมีทางใดบ้างไหมที่จะบอกชายหนุ่มของนายอย่างละมุนละม่อม, แทรกไว้ในวงเล็บ, กระซิบข้างหู, อย่างเงียบๆ, ว่าในเมืองหลวงนี้ยังมีบ้านอีกมากมายนอกจากบ้านของฉันนะ. ฉัยไม่ไหวแล้ว, พ่อคุณเอ๋ย! ฉันขอหมอบแทบเท้านาย, ดังที่สหายของเราซีโมเนวิช(Симоневич)กล่าวไว้. ไว้พบกัน, ฉันจะเล่าให้นายฟังทั้งหมด. ที่ฉันพูดนั้นไม่ใช่ในความหมายที่ว่าชายหนุ่มผู้นั้นบกพร่องในด้านรูปลักษณ์, หรือคุณสมบัติทางจิตใจ, หรือผิดพลาดในเรื่องอื่นใด. ตรงกันข้าม, เขาเป็นคนหนุ่มที่น่ารักและน่าคบทีเดียว; แต่นายรอก่อนเถอะ, เราคงได้พบกัน; ส่วนระหว่างนี้, ถ้านายพบเขา, ก็ช่วยกระซิบบอกเขาหน่อยเถอะ, เห็นแก่พระเจ้า, ท่านผู้ทรงเกียรติ. ตัวฉันเองก็อยากทำเช่นนั้น, แต่นายก็รู้ลักษณะนิสัยฉัน: ฉันทำไม่ได้จริงๆ. ก็นายเป็นคนแนะนำเขามาเองนี่. ยังไงก็เถอะ, ตอนเย็นนี้, ไม่ว่าจะยังไง, เราจะมาอธิบายกันโดยละเอียดกว่านี้. ตอนนี้ก็ขอลาก่อน. ยังคงเป็นผู้เคารพนับถือ และอื่นๆ
P. S. เจ้าตัวน้อยของฉันไม่สบายมาได้ราวสัปดาห์หนึ่งแล้ว, และทุกวันก็ยิ่งแย่ลงเรื่อยๆ. กำลังทรมานเพราะฟันซี่เล็กๆ; กำลังขึ้น. ภรรยาของฉันคอยอุ้มดูแลเขาตลอดและเป็นทุกข์, คนน่าสงสาร. มาเถอะ. นายจะทำให้พวกเรายินดีอย่างแท้จริง, มิตรผู้ล้ำค่าที่สุดของฉัน